11 dobrych praktyk antyfraudowych w systemie kaucyjnym.

1. Procedury uczestnictwa w systemie

Wprowadzający powinni przygotować formalne procedury obejmujące: definiowanie procesów produkcji, postępowanie z opakowaniami i odpadami, niszczenie opakowań niespełniających wymogów, parametryzację, rejestrację w CBDOK, raportowanie do operatora, audyty wewnętrzne i zewnętrzne (KIGPR str. 14).

2. Prawidłowe postępowanie z opakowaniami

Pełna kontrola nad opakowaniami w procesie produkcji: weryfikacja ilości przyjmowanych opakowań (porównanie deklaracji dostawcy z licznikami linii technologicznej), zabezpieczenie magazynów, kontrole stanów po każdej zmianie produkcyjnej (KIGPR str. 15).

3. Standardy antykradzieżowe

Wyznaczenie stref ograniczonego dostępu, wyposażenie ich w urządzenia zabezpieczające, monitoring wizyjny z archiwizacją nagrań, codzienny rejestr wejść/wyjść, cyfrowe protokoły ograniczające możliwość fałszerstw, systemy premiowe powiązane z zerowym poziomem kradzieży, ubezpieczenie obejmujące zagrożenie kradzieżą (KIGPR str. 16-17).

4. Kody identyfikacyjne inne niż EAN

Kody EAN identyfikują napój, ale nie konkretne, pojedyncze opakowanie — to umożliwia najpopularniejszego polskiego frauda (kopiowanie etykiet). KIGPR rekomenduje rozważenie: kodów dwuwymiarowych (QR, Data Matrix) identyfikujących krótkie serie, cyfrowych znaków wodnych, dodatkowych zabezpieczeń graficznych, obowiązkowo unikatowych kodów EAN per kraj (KIGPR str. 17-18).

5. Weryfikacja producentów opakowań

Pełna weryfikacja producentów dostarczających opakowania: organizacja stref ograniczonego dostępu, ewidencja produkowanych opakowań, postępowanie z odpadami opakowaniowymi, akceptacja dokumentów, audyty zewnętrzne, certyfikaty producenta (KIGPR str. 18).

6. Powołanie organizacji parasolowej

„W krajowym Systemie Kaucyjnym powinna zostać powołana organizacja parasolowa, której rolą byłoby prowadzenie regularnych audytów (…), nadzór nad realizacją zapisów Umowy Międzyoperatorskiej, nadzór nad CBDOK, ustalanie zakresu i wysokości opłat handling fee oraz clearing fee, stworzenie funduszu zabezpieczającego, tworzenie Rozwiązań Antyfraudowych" (KIGPR str. 19).

7. Rozwój funkcjonalności CBDOK

Centralna Baza Kształtów Opakowań Kaucyjnych (kolejna forma zabezpieczenia), dostęp Jednostek Handlu do CBDOK (weryfikacja przed zakupem), integracja z bazą eProdukty GS1 Polska, fizyczna weryfikacja poprawności rejestracji opakowań w CBDOK przed wprowadzeniem do obrotu (KIGPR str. 19).

8. Rozszerzenie minimalnych standardów dla maszyn RVM

Centralny ogólnopolski rejestr maszyn RVM z indywidualnymi numerami ID. Termin: 1 stycznia 2027 r. — wszystkie maszyny RVM w Polsce powinny być zgodne ze standardami i posiadać własne ID (KIGPR str. 20).

9. Minimalne standardy dla Centrów Liczenia

Centralny rejestr Centrów Liczenia z numerami ID, automatyzacja procesu kontrolnego liczenia, obligatoryjna perforacja zwracanego opakowania, zabezpieczenie systemu IT przed ręczną edycją danych, monitoring wizyjny, procedura skanowania plomb worków, kalibracja urządzeń ważących (KIGPR str. 20).

10. Standardy systemów IT operatorów

Unikatowość numeracji Bonów Kaucyjnych, weryfikacja jednorazowego wykorzystania bonów (tzw. „spalenie"), integracja z systemami teleinformatycznymi wprowadzających dla automatycznego raportowania, brak możliwości przyjęcia od wprowadzającego raportu obejmującego opakowania niezarejestrowane w CBDOK (KIGPR str. 21).

11. Pozostałe dobre praktyki

Procedury zakupowe Jednostek Handlu z weryfikacją rejestracji w CBDOK przed zakupem (uniknięcie wniesienia kaucji za napoje nieobjęte systemem). Opcjonalny mechanizm depozytu finansowego (przedpłaty) pobieranego przez operatora w przypadku podejrzenia rejestracji fikcyjnych opakowań — wartość: kaucja + producer fee za 4 okresy rozliczeniowe (KIGPR str. 21).